Goed afscheid

Moest hieraan denken toen manlief vertelde over een vertrekkende collega. Deze zei dat ze niet over een paar maanden nog met een afscheid moesten komen. Dat hebben ze dus ook niet gedaan. Niet omdat het verzoek werd ingewilligd maar uit, weet niet, gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel? Overgenomen door de waan van de dag? Oh ja, dat moeten we ook nog regelen, hé een vogel…

Hij komt vaker thuis met vergelijkbare verhalen. Iedere keer vind ik hier iets van en komt er een beetje oud zeer naar boven.

Voor de volledige context neem ik je mee naar 2002

toen ik de Marine medaille in ontvangst nam. Voor deze medaille is een heleboel gevaren, bepaalde oefeningen en minimaal 6 maanden Antillen gedraaid. Wat de Minister van Defensie natuurlijk niet weet is dat dit voor mij niet voelde als een heleboel werk en dat ik tijdens happy hour op Mambo Beach over een Marinier heb gekotst – nou doe ik dat meestal figuurlijk maar dit was letterlijk – Voor extra context noem ik een Majoor die datzelfde moment dezelfde medaille kreeg uitgereikt. Hij had daar alleen jaren langer over gedaan. 

We spoelen door naar 2003

Het jaar dat ik terugkwam van 6 maanden uitzending in Bosnië, de liefde van mijn leven ontmoet, een flat gekocht en tijdens het klussen hiervan moest ik iedere 10 minuten naar de wc waarop mijn moeder al schilderend vroeg: “Je bent toch niet zwanger, hè?!” Uuhhh… Schattig, een kalverliefde met liefdesbaby.

Paar weken later kreeg mijn vader, met broertje achterop, een motorongeluk. En terwijl ik mijn vader in de kreukels op de buitenlandse IC zie liggen zegt ie: “Ik had zo graag mijn kleinkind ontmoet”. Hij blijft volhouden dat ie dat niet heeft gezegd. Het zal de morfine wel zijn geweest.

Weer een paar weken later kreeg ik een miskraam. En regelmatig wanneer ik van Eindhoven naar Den Helder reed een paniekaanval. Maar paniekaanvallen, burn-outs en overspannen zijn bestonden in die tijd niet, dus geen idee wat ik had. Alleen dat ik ergens op de A2 het gevoel had geen adem te kunnen halen, niet meer verder kon en manlief me op moest halen. Als ik Den Helder wel had gehaald, viel ik flauw.

Ik vroeg een walplaatsing

Maar men vond het tijd dat ik ging varen want had net al een walplaatsing gehad. Daarmee werd bedoeld die ene van 6 maanden in voormalig oorlogsgebied, waar ik als chauffeur niet van de weg mocht geraken want daar konden mijnen liggen, waar ik altijd met C7-wapen bij me reed en soms zelfs met scherfvest en helm op achter het stuur zat. Dat ik het leuk vind om veel dingen te doen, de wereld wil zien, van avontuur hou en overal het beste van maak wil niet zeggen dat deze walplaatsing één groot feest was. Ik rijd nu nog steeds niet over objecten op en gaten in de weg. En met de walplaatsing die ik vroeg heb ik het over Amsterdam. De Marine zit niet in de buurt van Eindhoven. Als je werkplek de hele wereld is, dan is Amsterdam om de hoek. Nu zou ik zo’n woon- werkafstand ingewikkeld vinden.

Kreeg ook nog opleidingen aangeboden. Zie je het al voor je? Een zenuwstelstel wat al op spanning staat. Laten we daar nog een opleiding bovenop gooien. Enig! Wat wisten we weinig 22 jaar geleden.

Dus zei ik: stop mijn nieuwe contract maar ergens waar de zon niet schijnt.

Toen ik mijn spullen ophaalde

van het enige schip waarop ik gevaren heb, moest ik meekomen met de COD en HOD (officieren). Kreeg van deze 2 elitaire mannen, waarmee ik nog nooit had gevaren, te horen dat ik te lui was om te werken. Denk even aan die Marine medaille, de in korte tijd in veelheid aan gebeurtenissen hierboven vermeld en hoe groot deze eikels moeten zijn. En wat dachten ze van tevoren? Oeh, laten we even samen, want dit is een klusje voor twee, haar bijna letterlijk en zeker figuurlijk op de valreep bij de enkels afzagen. Goed idee!

Na 7 jaar verliet ik huilend de valreep van mijn bootje, m’n spullen in m’n welbekende gele Seicento gegooid en Den Helder verlaten. Met dit verdriet reed ik naar een Marine vriendin. Ze was er voor me toen ik over mooie armen kotste op Curaçao en ook hierbij. Ben ik je nog dankbaar voor, Jessica.

11 jaar mocht van mij alles boven Alkmaar afgestoten worden naar Denemarken. Het duurde 11 jaar en ik had er een reünie in Den Helder voor nodig om te helen van dat afscheid. En ik weet dat vergeven beter is dan boosheid maar toch hoop ik dat die 2 droeftoeters inmiddels karma hebben gehad, praten we daarna wel met een empathische blik over vergeving.

Hoe anders was mijn afscheid bij het College

En ik ging niet eens weg bij die werkgever! Het was een overstap van HR naar een onderwijsafdeling. Ik heb een week lang afscheid gevierd. Speeches, Bossche bollen, taart, lunches, bloemen en tekeningen van kinderen van collega’s. En zelfs toen ik na 3 maanden toch ook afscheid nam van die onderwijsafdeling – ik dacht: leuk mét de mensen werken i.p.v. erover en tussen de studenten. Bleek het toch ook maar gewoon een hok te zijn met tl-verlichting en de hele dag achter een scherm administratieve dingen doen met omslachtige werkprocessen, zij kunnen daar niets aan doen dat dit mij niet past – kreeg ik, zij het met irritatie want inwerken kost tijd en geld en weer iemand zoeken, een bos bloemen van die directeur en een dank je wel. Zo kan het ook.

Ging werken als intercedent

Met een flexpool aan vrachtwagenchauffeurs en ik zat er niet zo lang, kende de chauffeur niet eens die met pensioen ging en vroeg wat we doen voor zijn afscheid. Afscheid? Doen we niks mee. Dus ik kocht een afscheidscadeau en nam de man mee voor koffie en taart. Er volgde een gesprek, hij had behoefte aan gehoord worden. Vond het spannend afscheid te nemen van al die jaren werk.

Iemand neemt met pensioen niet alleen afscheid van een organisatie maar van zijn hele carrière. Waar velen niet kunnen wachten tot ze 67 jaar en zoveel maanden zijn, zijn er misschien wel net zoveel bang voor dat grote zwarte gat. De meesten hebben toch zo’n 50 jaar gewerkt. Da’s een heel leven! Die stuur je toch niet naar huis met een telefonische bedankt-voor-alles?

Terwijl ik vond dat dit afscheid maar een beetje triestig was, belde hij een paar maanden later om me te bedanken voor het fijne gesprek, dat ie mijn advies had opgevolgd en daardoor nu harstikke leuke dingen deed en regelmatig voor werk naar het buitenland reed. Hij was gelukkig. Ik vertel dit niet om schouderklopjes, die heb ik niet nodig. Maar hoe anders zou hij afscheid hebben genomen zonder een beetje stilstaan, tijd nemen, luisteren en waardering?! 

Toen mijn vader met pensioen ging kreeg hij 2 dagen feest, een overload aan afscheidnemende collega’s, speeches, erehaag, lang applaus, zelfs van reizigers, ontving een speciale munt die alleen aan super speciale mensen wordt uitgereikt, hij was nummer 2 en volgens mij is ie nog bezig met zijn cadeaus uitpakken. Op zijn receptie stonden zijn collega’s op mijn schouders uit te huilen en leek het soms meer op zijn uitvaart. Fijn voor mijn vader dat ie zo gewaardeerd wordt maar ik ben hier voor hem, niet om jankende collega’s op te vangen. 

Goed afscheid is ook belangrijk voor collega’s 

Bij afscheid komen gevoelens kijken. Die hebben de kans nodig een plek te krijgen. Evenals emoties. Die ook de kans moeten krijgen geuit te worden (bij voorkeur niet bij de dochter van de vertrekkende collega). Dit is onderdeel van een ritueel, een proces: afsluiting. En ook een voorzichtige blik naar een, wellicht, ander toekomstbeeld dan collega’s voor ogen hadden. We weten wel dat niets voor eeuwig is, maar wat als nou net die leuke collega vertrekt waarvoor jij je naar je werk sleept?

Afscheid zou zo fijn moeten zijn dat degene die vertrekt er bijna spijt van krijgt. Ook dat is onderdeel van dit ritueel. 

De laatste jaren zijn organisaties nogal prat op een goede onboarding. Binden en boeien (kunnen we hiervoor een leukere term bedenken, krijg er een beetje jeuk van) staan hoog op de agenda. Maar als je vraagt naar hun offboarding blijft het in veel gevallen stil.

Vind ik jammer

Een goed afscheid draait om meer dan alleen een goede borrel. Deze verantwoording kun je niet leggen bij een afdelingsdirecteur, manager, teamleider of directe collega’s. Met zoveel lagen in een organisatie voelt niemand zich verantwoordelijk en pakt niemand de verantwoording. En met zoveel lagen in een organisatie kan er heus nog wel een lean master black belt Manager/Officer Offboarding bij op de afdeling HR. Alleen zou ik het chef vertrek noemen.

Goed afscheid is niet altijd mogelijk. Bijvoorbeeld bij faillissement, reorganisatie, of arbeidsconflict. Voor alle anderen: slingers en confetti!

Een lief vriendinnetje van me vertrekt deze week bij haar werkgever waar ze 13 jaar met ziel en zaligheid heeft gewerkt. Ik hoop dat haar manager dit toevallig leest.

Houdoe hè!